İKTİSADİ KALKINMA VAKFI
E-Bülteni
1 AĞUSTOS-8 EYLÜL 2016

TÜRKİYE-AB GÜNDEMİ

Ağustos ayı itibarıyla Türkiye-AB ilişkilerinde öne çıkan gelişmeler şu şekilde:

AB’den Türkiye’ye Üst Düzey Ziyaret Trafiği

15 Temmuz darbe girişimi sonrasında, AB yetkilileri ve Üye Devlet temsilcilerinin Türkiye’yi ziyaret etmemeleri, Türkiye ile yeterince dayanışma göstermedikleri yönünde eleştirilere yol açmıştı. Ağustos ayının son haftaları itibarıyla AB ve Üye Devlet yetkilileri tarafından Türkiye’ye yönelik üst düzey ziyaret trafiğinin hız kazanmasıyla birlikte Türkiye-AB ilişkilerinde de yakınlaşma sinyalleri belirdi.

Litvanya Dışişleri Bakanı Linas Linkevicius, Macaristan Dışişleri ve Dış Ticaret Bakanı Péter Szijjártó, Almanya Avrupa Bakanı Michael Roth, Romanya Dışişleri Bakanı Lazar Comanescu ve Polonya Dışişleri Bakanı Witold Waszczykowski, Estonya Dışişleri Bakanı Marina Kaljurand, AB Dönem Başkanı Slovakya’nın Dışişleri ve Avrupa İşleri Bakanı Miroslav Lajcák, Hollanda Dışişleri Bakanı Bert Koenders, Türkiye’ye dayanışma ziyareti gerçekleştiren bakanlar arasında yer aldı. 2 Ağustos 2016 tarihinde Politico gazetesinde yayımlanan makalesinde, AB’nin Türkiye’ye yönelik tutumunu eleştiren İsveç eski Dışişleri Bakanı Carl Bildt de temaslarda bulunmak üzere Türkiye’deydi. Tüm bu isimlerin yanında, Avrupa Komisyonu Komşuluk Politikası ve Genişleme Müzakereleri Genel Müdürü Christian Danielsson başkanlığında, Komisyon ve Avrupa Dış İlişkiler Servisi yetkililerinden oluşan bir heyet, AP Dış İlişkiler Komitesi (AFET) Başkanı Elmar Brok, AP Türkiye Raportörü Kati Piri ve Göç, İçişleri ve Vatandaşlıktan Sorumlu Komisyon Üyesi Dimitris Avrampoulos Türkiye’yi ziyaret etti. Bulgaristan Başbakanı Boyko Borisov, 15 Temmuz darbe girişimi sonrasında Türkiye’yi ziyaret eden ilk AB lideri olurken, Türkiye’ye AB kurumları nezdinde en üst düzeyde ziyaret, AP Başkanı Martin Schulz tarafından 1 Eylül 2016 tarihinde gerçekleştirildi.

Brok ve Piri’nin Ziyareti Sonrasında AFET’ten Geri Adım

AFET Başkanı Elmar Brok ve AP Türkiye Raportörü Kati Piri, 23-25 Ağustos 2016 tarihlerinde Türkiye’de gerçekleştirdikleri temaslar kapsamında, Başbakan Binali Yıldırım, Dışişleri Bakanı Mevlüt Çavuşoğlu, AB Bakanı ve Başmüzakereci Ömer Çelik, dönemin İçişleri Bakanı Efkan Âlâ, TBMM Başkanı İsmail Kahraman’ın yanı sıra siyasi parti ve STK temsilcileriyle bir araya geldi. 30 Ağustos 2016 tarihinde gerçekleşen AFET oturumunda, Türkiye ziyaretini değerlendiren Brok, ziyaretin ardından FETÖ ile ilgili görüşlerinin değiştiğini ortaya koydu. AB’nin söylemlerinde geri adım atması gerektiğini belirten Brok, vize serbestisi sürecinde de Türkiye’ye yönelik daha yapıcı bir tutum sergilenmesi gerektiğine dikkat çekti. Türkiye Raportörü Piri ise darbe girişiminin Türk toplumu üzerindeki etkisini hafife aldıkları özeleştirisinde bulunurken, darbe girişimi sonrasında açığa alma ve tutuklama konusundaki eleştirilerinin, 248 kişinin yaşamını yitirmesine ilişkin verdikleri tepkinin önüne geçtiğini belirterek, bu konuda hata yaptıklarını kabul etti.

AP Başkanı Schulz’un Ankara Temasları

1 Eylül 2016 tarihinde Ankara’yı ziyaret eden AP Başkanı Martin Schulz, Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan, Başbakan Binali Yıldırım, Dışişleri Bakanı Mevlüt Çavuşoğlu, TBMM Başkanı İsmail Kahraman ve TBMM’de temsil edilen siyasi parti temsilcileriyle bir araya geldi. Başbakan Yıldırım ile gerçekleştirdiği görüşmenin ardından düzenlenen basın toplantısında konuşan Schulz, konuyu bilmediklerini, bu nedenle zamanında gerekli tepkiyi veremediklerini kaydetti.  Schulz, vize serbestisine ilişkin olarak, Terörle Mücadele Kanunu’na ilişkin bazı adımlar atılması gerektiğini belirtirken, bunun, Türk vatandaşlarının Schengen Alanı ülkelerine vizesiz seyahat hakkı elde edemeyeceği anlamına gelmediğini söyledi.

Ziyaret sonrasında yaptığı açıklamada, Türkiye’deki temasları sayesinde, Türkiye ile AB arasında haftalardır süren yersiz uzaklaşmanın ardından ilişkilerin durumu hakkında dürüst, açık ve verimli görüşmeler gerçekleştirme imkânı bulduğunu kaydeden Schulz, darbe girişimini güçlü ve açık şekilde kınadığını yineledi. Darbe girişiminin ardından demokratik kurumların güvence altına alınmasının olağanüstü önlemler gerektirdiğini teslim eden Schulz, “alınan önlemlerin durumu ve olağanüstü hal, orantılılık ve hukukun üstünlüğü testini başarısızlığa uğratmamalı” ifadelerine yer verdi. Schulz’un ziyaret sonrası ana mesajını ise Türkiye ile AB arasındaki siyasi diyaloğun tekrar doğru temeller üzerine oturtulması gerektiği oluşturdu.

AB, Gaziantep ve Cizre’de Yaşanan Terör Saldırılarını Kınadı

AB Dışişleri ve Güvenlik Politikası Yüksek Temsilcisi Mogherini ve Avrupa Komisyonunun Komşuluk Politikası ve Genişleme Müzakerelerinden Sorumlu Üyesi Hahn, Gaziantep’te 20 Ağustos 2016 tarihinde meydana gelen ve 54 kişinin yaşamını yitirdiği terör saldırısını kınadı. Mogherini ve Hahn tarafından yapılan ortak açıklamada, AB’nin Türkiye ile dayanışma içerisinde bulunduğu ve terörle mücadelede Türk makamlarıyla işbirliğini güçlendirmeye devam edeceği mesajı verildi.

Mogherini, 26 Ağustos 2016 tarihinde Cizre’de polis kontrol noktasını hedef alan terör saldırısı sonrasında yaptığı açıklamada, taziye dileklerini sunarken, AB’nin Türkiye halkı ve hükümeti ile dayanışma içerisinde olduğu mesajını verdi.  Açıklamada, 2-3 Eylül 2016 tarihlerinde, AB Bakanı ve Başmüzakereci Ömer Çelik’in katılımıyla AB Dönem Başkanı Slovakya’nın ev sahipliğinde, Bratislava’da düzenlenecek AB Gayrıresmi Dışişleri Bakanları (Gymnich) Toplantısı’nda Türkiye’de darbe girişimi ve sonrasına yaşanan gelişmelerin ele alınacağı bildirildi.

Mogherini ve Hahn, 9 Eylül’de Türkiye’ye Geliyor

AB Dışişleri ve Güvenlik Politikası Yüksek Temsilcisi Federica Mogherini tarafından Cizre’de gerçekleşen terör saldırısına ilişkin yapılan açıklamada, Mogherini’nin, Türkiye-AB Üst Düzey Siyasi Diyalog Toplantısı için Komşuluk Politikası ve Genişleme Müzakerelerinden Sorumlu Komisyon Üyesi Johannes Hahn ile birlikte, 9 Eylül 2016 tarihinde, Ankara’yı ziyaret edeceği duyuruldu. Mogherini ve Hahn’ın bu vesileyle tarafların müşterek ilgi alanına giren ve endişelerinin ortak olduğu konuları, Türk muhatapları Dışişleri Bakanı Çavuşoğlu ve AB Bakanı Çelik ile ele alma imkânı bulacağı kaydedildi.