İKTİSADİ KALKINMA VAKFI
E-Bülteni
İKTİSADİ KALKINMA VAKFI
E-Bülteni
9-26 EYLÜL 2016

HAFTANIN HABERİ

AB-27’nin Geleceği Bratislava’da Ele Alındı

Britanya dışındaki 27 AB ülkesinin liderleri, 16 Eylül 2016 tarihinde, Brexit sonrası Birliğin gelecekteki yol haritasını tartışmak üzere AB Dönem Başkanlığı’nı yürüten Slovakya’nın ev sahipliğinde Bratislava’da bir araya geldi. Hatırlanacağı üzere, AB liderleri, Britanya’da gerçekleşen referandumdan AB’den ayrılma kararı çıkmasının ardından 29 Haziran 2016 tarihli gayrıresmi zirvede, Birliğin geleceği hakkında bir tartışma başlatılması gerektiğinin altını çizmişti.

Gayrıresmi Bratislava Zirvesi, Britanya’nın AB’den ayrılması sonucu oluşacak 27 üyeli AB’nin geleceğine dair siyasi bir muhakeme süreci başlatılması için önemli bir fırsat olarak görülmekteydi. Birliğin aksayan yönlerinin ve sorunlarının ele alınması için AB liderleri arasında açık ve samimi bir tartışma ortamı sağlaması bakımından da merakla beklenmekteydi.

Bratislava Deklarasyonu

Zirvede, AB’nin önümüzdeki 12 aylık süreçteki önceliklerini ve bunlara ilişkin uygulama takvimini ortaya koyan “Bratislava Deklarasyonu ve Bratislava Yol Haritası” kabul edildi. Bratislava Deklarasyonu’nda, AB liderlerini Avrupa projesi için kritik bir dönemde bir arayan getiren Bratislava Zirvesi’nin AB’nin mevcut durumunu teşhis etme ve üye ülkelerin ortak geleceğini ele alma amacı taşıdığı ortaya koyuldu. Deklarasyonun ana mesajı ise “bir üye ülkenin ayrılma kararı almasına rağmen AB’nin 27 üye ülkesi için vazgeçilmezliğini koruduğu” yönündeydi. Deklarasyonda, savaş ve derin ayrılıklardan çıkan Avrupa kıtasında barış, demokrasi ve refahın AB sayesinde sağlandığı belirtilerek, bunun çoğu ülke ve bölgede imrenilen bir durum olduğuna dikkat çekildi. 27 üyeli AB’den bir başarı hikâyesi yaratma kararlılığının da ortaya koyulduğu deklarasyonda, AB’nin mükemmel olmadığı ancak üye ülkelerin yüzleştiği yeni sınamalara karşı en etkili araç olduğu belirtildi. AB’nin barış ve demokrasinin yanında halkın güvenliğini de sağlaması gerektiğine dikkat çekildi.

AB’yi ve AB liderlerini, AB vatandaşlarıyla yeniden birleştirme amacını da taşıyan Bratislava Zirvesi’nde kabul edilen deklarasyonda, üye ülkeler arasında, AB kurumlarıyla ve en önemlisi de vatandaşlarla iletişimin daha etkili hale getirilmesi gerektiği vurgulandı. AB’nin vatandaşların beklentilerine daha fazla odaklanması gerektiğinin altı çizildi ve AB liderlerinin vatandaşlara, güvenebilecekleri ve destek verebilecekleri daha cazip bir AB vizyonu sunmadaki kararlılıkları belirtildi.

AB’nin 12 Aylık Yol Haritası

Zirvede, Avrupa Komisyonu, AB Konseyi Başkanı ve AB Konseyi Dönem Başkanlığı ile birlikte hazırlanan AB’nin kısa vadedeki önceliklerini ve bu alanlarda hayata geçirilmesi öngörülen somut adımları ortaya koyan “Bratislava Yol Haritası” kabul edildi. Yol haritasında, göç ve dış sınırlar; iç ve dış güvenlik; ekonomi, sosyal kalkınma ve gençlik başlıklarında hedef ve öncelikli eylemler yer alıyor.

Bratislava Yol Haritası’nda, göç ve dış sınırlar konusunda atılacak adımlarda temel hedef, “geçen yıl yaşanan kontrolsüz göç dalgasının bir daha asla tekrarlanmaması” olarak belirlenirken, düzensiz göçmenlerin sayısının daha da azaltılmaya çalışılacağı ifade edildi. AB’nin dış sınırlarında kontrolün tümüyle tesis edilmesi, uzun dönemli bir göç politikası üzerinde AB üyeleri arasında uzlaşının sağlanması, AB üyelerinin sorumluluk ve dayanışma ilkelerini uygulaması, diğer hedefleri oluşturuyor.

Bratislava Yol Haritası’nda, mülteci krizine çözüm bulmada AB ile Türkiye arasında varılan mutabakata da yer verildi. AB’nin Türkiye ile varılan mutabakatın uygulanmasına dönük taahhütlerine tümüyle bağlı olduğu, AB’nin yasadışı göçle mücadelede Batı Balkan ülkelerine destek vermeye de devam edeceği ifade edildi. Türkiye'ye verilen taahhütlere bağlılık vurgulansa da vize serbestisi süreci yol haritasında yer almadı. Belgede, AB ülkelerinin Bulgaristan’a kaçak göçle mücadele kapsamında Türkiye sınırında alacağı önlemler için yardım sağlama taahhüdü verdiği de kaydedildi. Bu kapsamda Bulgaristan’a sınır güvenliği için ilk etapta 108 milyon avro, sonrasında da 52 milyon avro destek verileceği açıklandı.

Üye ülkelerin iç güvenliğin sağlanması ve terörle mücadele alanında desteklenmesi için gereken her şeyin yapılması, Bratislava Yol Haritası’nın iç güvenlik alanındaki hedefini oluşturuyor. Bu kapsamda atılması öngörülen somut adımlar arasında ise üye ülkelerin güvenlik birimleri arasında işbirliği ve bilgi alışverişinin artırılması, AB dış sınırlarından geçen AB vatandaşları dahil, tüm kişilerin kimliklerinin kontrolünün sağlanması ve bu alandaki veri tabanlarının entegre edilmesi için gerekli düzenlemelerin yapılması bulunuyor. Bunların yanında, Seyahat Bilgi ve İzin Sistemi'nin (Travel Information and Authorisation System - ETIAS) kurulmasıyla AB’ye seyahat edecek kişilerin kimlik bilgilerinin önceden kontrol edilmesi, gerekli durumlarda vizeden muaf kişilerin de AB’ye girişinin engellenebilmesi öngörüldü. Belgede ayrıca gençlerin radikalleşmesine karşı daha sistematik çabaya ihtiyaç duyulduğu belirtiliyor ve bu doğrultuda gerektiğinde ülkeye giriş yasağı ve sınır dışı gibi uygulamaların daha kararlı bir şekilde uygulanmasının ve AB’nin üye ülkelere destek vermesinin önemine dikkat çekildi.

Almanya ve Fransa’nın ortak önerisiyle Bratislava Yol Haritası’na eklenen savunma ve güvenlik alanında işbirliği başlığında ise AB üyesi ülkeler arasında işbirliğinin daha da güçlendirilmesi hedefi vurgulandı. Belgede, Aralık 2016’da düzenlenecek zirvede, savunma alanındaki imkânların nasıl ortak ve daha etkili bir şekilde kullanılabileceğinin ele alınacağı, bu konuda uygulamaya dönük somut bir planın kararlaştırılacağı ifade edildi. Bunun yanında, NATO Varşova Zirvesi’nde kabul edilen NATO-AB Ortak Deklarasyonu’nun da bir an önce uygulamaya koyulması gerektiği belirtildi.

Ekonomi, sosyal kalkınma ve gençlik başlığı altında, herkes için daha umut verici bir ekonomik geleceğin, gençler için de daha elverişli imkânların yaratılması hedef olarak belirlendi. Bu kapsamda özellikle işsizlikle mücadele, gençler için istihdam imkânlarının geliştirilmesi ve yatırımların artırılması için önlemlere yer verildi. Aralık 2016’da, Avrupa Stratejik Yatırım Fonu’nun değerlendirilmesi ve uzatılması; 2017 baharında gerçekleşecek zirvede farklı Tek Pazar stratejilerinin uygulanmasının değerlendirilmesi; Ekim 2016 zirvesinde ticaret politikasının ele alınması; Aralık 2016’da ise genç işsizliğiyle mücadelede üye ülkelere destek konusunda kararlar alınması öngörüldü.

Belgede ayrıca alınan kararların uygulanmasının gözden geçirilmesi için mekanizmanın güçlendirilmesi; üye ülkeler ve kurumların iletişimi ve işbirliğinin sağlanması öngörülüyor. Bratislava Zirvesi’nin sürecin başlangıcı olduğu vurgulanırken bir sonraki AB-27 liderler zirvesinin, 2017 yılının başında Malta’da düzenleneceği duyuruldu. Roma Antlaşması’nın 60’ıncı yıl dönümünü kutlama vesilesiyle Mart 2017’de Roma’da bir araya gelecek olan AB liderlerinin Bratislava’da başlatılan süreci ele alma ve AB’nin ortak geleceğine yön verecek yaklaşımlar ortaya koyma şansı bulacağı belirtildi.